Một xu hướng toàn cầu đang nổi lên cho thấy nhiều người giàu – đặc biệt từ Mỹ và châu Âu – đang tìm kiếm quyền cư trú hoặc quốc tịch thứ hai để tăng tính an toàn tài chính và tự do di chuyển trong bối cảnh biến động chính trị kinh tế.
Xu hướng di cư của giới triệu phú: Sự tái sắp xếp âm thầm của tài sản toàn cầu
Trong lịch sử, Hoa Kỳ từng là biểu tượng của tự do, thịnh vượng và cơ hội — thu hút nhiều thế hệ doanh nhân và những người có tầm nhìn. Tuy nhiên, ngày nay một sự dịch chuyển tinh tế đang diễn ra. Theo Báo cáo Tài sản Hoa Kỳ CEOWORLD 2024–25, số lượng người Mỹ giàu có tìm hiểu về các chương trình định cư và nhập quốc tịch thông qua đầu tư (CBI) đã tăng 600% trong vòng 5 năm qua.
Mặc dù Mỹ vẫn là nơi sinh sống của khoảng 5,5 triệu triệu phú — tương đương 37% tổng số triệu phú toàn cầu — và nắm giữ 32% tổng tài sản đầu tư thanh khoản của thế giới (khoảng 67 nghìn tỷ USD), ngày càng nhiều người thuộc tầng lớp tinh hoa này đang đa dạng hóa tài sản và quyền cư trú ra ngoài biên giới Hoa Kỳ. Lý do của họ rất đa dạng: từ chiến lược thuế thực dụng, sự vỡ mộng về chính trị, cho đến mong muốn đảm bảo một tương lai an toàn hơn cho gia đình trong bối cảnh rủi ro toàn cầu đang thay đổi.
Vì sao người Mỹ giàu có tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài?
Báo cáo của CEOWORLD chỉ ra 4 động lực chính thúc đẩy làn sóng dịch chuyển của giới siêu giàu (HNW):
- Sự phân cực chính trị và cảm nhận về sự suy giảm ổn định của các thể chế tại Hoa Kỳ.
- Gánh nặng thuế cao và khó dự đoán, cùng các cuộc tranh luận ngày càng gay gắt về thuế tài sản và thuế lợi nhuận vốn.
- Cơ hội kinh doanh toàn cầu mở rộng, đặc biệt trong các lĩnh vực fintech, năng lượng sạch và đầu tư xuyên biên giới.
- Chất lượng sống và an ninh dài hạn, bao gồm môi trường an toàn hơn và cơ hội giáo dục toàn cầu cho con cái.
Sự trỗi dậy của “công dân Plan B”
Khái niệm “đa dạng hóa nơi cư trú” (domicile diversification) đã trở nên phổ biến trong giới triệu phú và các nhà đầu tư siêu giàu (UHNW). Thay vì từ bỏ quốc tịch Mỹ hoàn toàn — một quyết định tốn kém do thuế thoái tịch (Exit Tax) — nhiều người lựa chọn sở hữu thêm quốc tịch thứ hai hoặc thứ ba như một chiến lược phòng ngừa rủi ro toàn cầu.
Tầng lớp tinh hoa xuyên quốc gia mới này, đôi khi được gọi là “công dân Plan B”, coi trọng tính linh hoạt và lựa chọn hơn là ý thức hệ. Họ không nhất thiết phải chuyển nơi sinh sống, mà tập trung vào quyền tiếp cận, sự linh hoạt và khả năng di chuyển — những “đồng tiền giá trị” cốt lõi trong kỷ nguyên địa chính trị đầy biến động.
Điểm đến đầu tư của giới tinh hoa Mỹ: Top 5 quốc gia
Năm điểm đến hàng đầu của người Mỹ giàu có tìm kiếm quyền cư trú hoặc quốc tịch thứ hai phản ánh rõ xu hướng di cư đầu tư toàn cầu: Bồ Đào Nha, Malta, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Ý.
Mỗi quốc gia mang lại những lợi thế riêng:
- Bồ Đào Nha: Chương trình Golden Visa cho phép nhà đầu tư nhận quyền cư trú — và tiến tới quốc tịch — thông qua đầu tư bất động sản hoặc quỹ, với mức từ khoảng 500.000 EUR. Đến nay, hơn 12.000 nhà đầu tư nước ngoài đã hưởng lợi từ chương trình này.
- Malta: Tiếp tục là quốc gia dẫn đầu EU về chương trình CBI, cung cấp quốc tịch thông qua hình thức đóng góp, cư trú và đầu tư, với tổng giá trị khoảng 700.000 – 1 triệu EUR.
- Hy Lạp và Tây Ban Nha thu hút nhà đầu tư thông qua các chương trình bất động sản với mức khởi điểm từ 250.000 EUR, mang lại quyền tiếp cận Khu vực Schengen và khả năng đủ điều kiện xin quốc tịch trong tương lai.
- Ý hấp dẫn các doanh nhân toàn cầu nhờ chính sách thuế cố định 100.000 EUR/năm cho thu nhập toàn cầu, đặc biệt phù hợp với những cá nhân có giá trị tài sản cao đang tìm kiếm sự minh bạch và ổn định về thuế.
Các tỷ phú dẫn đầu làn sóng
Dòng dịch chuyển của nguồn vốn đỉnh cao không chỉ là lý thuyết — mà hoàn toàn có thể đo lường được. Việc tỷ phú Peter Thiel sở hữu quốc tịch New Zealand và cựu CEO Google Eric Schmidt nhập quốc tịch Cyprus thành công cho thấy giới tinh hoa toàn cầu đã và đang thực hiện những bước đi dài hạn.
Năm 2024, Hoa Kỳ ghi nhận số lượng kỷ lục các hồ sơ từ bỏ quốc tịch — 7.100 trường hợp, dù con số này vẫn chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng xu hướng dịch chuyển của giới giàu có (HNW). Trên thực tế, đa số giới tinh hoa mở rộng danh mục visa và quyền cư trú, thay vì cắt đứt hoàn toàn mối liên hệ với Mỹ.
Không chỉ là thuế: Lợi thế chiến lược của quốc tịch thứ hai
Dù lập kế hoạch thuế vẫn là một yếu tố quan trọng, logic sâu xa hơn nằm ở đa dạng hóa rủi ro — cả về địa chính trị lẫn vận hành. Việc sở hữu hộ chiếu thay thế giúp các lãnh đạo và doanh nhân có thể:
- Di chuyển kín đáo hơn tại các khu vực nhạy cảm về chính trị.
- Tránh các hạn chế đi lại có thể phát sinh từ chính sách đối ngoại của Mỹ.
- Chuyển tiền và tài chính xuyên biên giới thuận lợi hơn, ít thủ tục rườm rà.
- Thiết lập hoạt động kinh doanh hoặc nơi cư trú thứ hai tại các khu vực chiến lược.
- Tiếp cận hệ thống giáo dục và y tế toàn cầu cho gia đình.
Nhiều CEO và nhà quản lý quỹ phòng hộ mô tả quốc tịch thứ hai như một “hợp đồng bảo hiểm” trước biến động, chứ không phải một kế hoạch thoát ly.
An toàn và tính liên tục trong kinh doanh
Trong một thế giới ngày càng bị chi phối bởi sự phân mảnh địa chính trị, các nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp đang điều chỉnh chiến lược để tăng khả năng chống chịu. Song tịch mang lại sự liên tục trong di chuyển và vận hành kinh doanh, ngay cả trong các cuộc khủng hoảng toàn cầu — một lợi thế đã chứng minh giá trị trong giai đoạn phong tỏa vì đại dịch và các lệnh trừng phạt.
Các lãnh đạo hoạt động trong lĩnh vực hàng hóa, năng lượng hoặc công nghệ thường làm việc tại những khu vực có rủi ro cao hoặc bất ổn. Hộ chiếu thứ hai có thể giảm đáng kể rủi ro cá nhân, đồng thời giúp chuỗi logistics xuyên biên giới vận hành trơn tru hơn. Như một cố vấn tài sản được trích dẫn trong nghiên cứu của CEOWORLD nhận định:
“Trong thời đại bất định, tự do di chuyển đã trở thành một loại tài sản riêng.”
Sự thay đổi tư duy: Từ quốc tịch sang tính linh hoạt
Đối với phần lớn người Mỹ giàu có, quốc tịch thứ hai không phải là sự từ bỏ, mà là tự do mang tính chiến lược. Cũng giống như cách các lãnh đạo đa dạng hóa tài sản theo ngành và khu vực, họ nay đa dạng hóa cả quyền tài phán.
Sự chuyển dịch này phản ánh tư duy hậu quốc gia, nơi khả năng di chuyển, quyền tiếp cận dữ liệu và chủ quyền cá nhân trở thành tài sản quan trọng không kém tài sản doanh nghiệp. Trong một thế giới số hóa, biến động và biên giới ngày càng linh hoạt, đa dạng hóa chủ quyền đang trở thành một phần của chiến lược quản lý tài sản hiện đại.
Ý nghĩa đối với chính sách và thị trường
Các chương trình định cư hoặc quốc tịch thông qua đầu tư không còn là hiện tượng bên lề — mà đã trở thành công cụ ngoại giao tài khóa chủ đạo. Đến năm 2025, hơn 95 quốc gia triển khai một hình thức CBI hoặc RBI (định cư qua đầu tư), tạo ra hơn 25 tỷ USD mỗi năm vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Đối với các quốc gia tiếp nhận như Bồ Đào Nha, Malta và Hy Lạp, dòng vốn này thúc đẩy nhà ở, du lịch và hạ tầng. Ngược lại, với các quốc gia “xuất vốn” như Mỹ và Anh, đây có thể là tín hiệu của sự dịch chuyển vốn dài hạn, trừ khi các cải cách tài khóa và chính trị đủ mạnh để khôi phục niềm tin.
Kết luận: Thời đại của quốc tịch chiến lược
Hiện tượng di cư của giới triệu phú không chỉ là một làn sóng rời đi — mà là một bước tiến hóa. Người giàu ở Mỹ không “bỏ chạy”; họ đang bảo vệ tương lai. Quốc tịch thứ hai giờ đây là một phần không thể thiếu trong chiến lược quản lý tài sản toàn diện và family office, cân bằng giữa an toàn, cơ hội và chủ quyền.
Trong một thế giới của thị trường vận hành bằng thuật toán, hệ thống thuế biến động và địa chính trị khó lường, có một sự thật không thay đổi:
khả năng di chuyển chính là công cụ phòng ngừa rủi ro tối thượng.
